Author: Barbara Grabowska
Institution: Uniwersytet Śląski w Katowicach
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2558-0294
Year of publication: 2021
Source: Show
Pages: 204-220
DOI Address: https://doi.org/10.15804/em.2021.02.11
PDF: em/15/em1511.pdf

W artykule dokonano skrótowej charakterystyki prawnych aspektów funkcjonowania mniejszości narodowej, przywołano akty tworzące standardy w zakresie ich ochrony wyrażone w prawie międzynarodowym oraz w prawodawstwie czeskim. Polacy mający w Republice Czeskiej status mniejszości narodowej mogą korzystać z przysługujących im praw, zwłaszcza z prawa do edukacji w języku mniejszości, a realizowanym w szkołach z polskim językiem nauczania. Projektując badania dotyczące szkoły, przyjęłam paradygmat funkcjonalno-strukturalny. W tym ujęciu szkoła jest miejscem socjalizacji, w którym następuje reprodukowanie norm, wartości i tradycji. W konstrukcji teoretycznej podjętych rozważań skorzystano także z koncepcji tożsamości wyboru Charlesa Taylora, koncepcji tożsamości i identyfikacji narodowej w ujęciu Antoniny Kłoskowskiej. Badania z zastosowaniem metody ankiety przeprowadzono wśród rodziców i ich dzieci, uczniów z klas dziewiątych ze szkół podstawowych z polskim językiem nauczania funkcjonujących na Zaolziu. Ich celem było poznanie opinii o edukacji w tych szkołach. Wyniki badań wskazują, iż dla rodziców uczniów ze szkół z polskim językiem nauczania wybór szkoły dla własnego dziecka jest przejawem polskości, a dla ich dzieci powodem uczęszczania jest możliwość nauki języka polskiego, fakt bycia Polakiem oraz dbałość o zachowanie polskości.

Education in schools with Polish as the teaching language in Zaol-zie in the opinions of learners and their parents

Due to the status of a national minority, Poles in the Czech Republic can make use of the rights granted to them. In this study, the legal aspects of the functioning of the national minority were briefly characterized and the acts were addressed which form the standards concerning the protection of these rights both in the international and Czech law. The research based on the application of the questionnaire method was conducted among the parents and children - the learners from the ninth class of primary schools with Polish as the teaching language in Zaolzie. This was aimed at finding out the opinions on education in schools teaching in Polish. The research results show that for the parents of learners educated in schools with Polish as the teaching language the choice of school for their child is a manifestation of their Polishness, whereas the reasons why their children attend these schools is the possibility to learn Polish, the fact of being a Pole and the care for preserving their Polishness.

REFERENCES:

  • 1 Rekomendacji nr 1201. 1993. Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, 44 sesja, 22 posiedzenie, 1 lutego 1993.
  • Białek, T. 2008. Międzynarodowe standardy ochrony praw mniejszości naro­dowych i ich realizacja na przykładzie Białorusi, Litwy i Ukrainy. Warsza­wa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  • Grabowska, B. 2009. Kapitał społeczny i kulturowy grupy mniejszościowej – na przykładzie polskiej mniejszości narodowej na Zaolziu. W: Lewowicki, T., Szczurek-Boruta, A. i Grabowska, B. red. Społeczne uwarunkowania edukacji międzykulturowej. Problemy praktyki oświatowej. Cieszyn – War­szawa – Toruń: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Ślą­skiego, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, Wydawnictwo Adam Marszałek, ss. 307–325.
  • Grabowska, B. 2012. Pojednanie i jego zagrożenia na pograniczu polsko-cze­skim. W: Kurczewski, J. red. Socjologia pojednania. Kraków: Zakład Wy­dawniczy „Nomos”, ss. 111–125.
  • Grabowska, B. 2010. Tożsamość narodowa młodzieży na Śląsku Cieszyńskim. W: Rusek, H., Pieńczak, A. i Szczyrbowski, J. red. Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyń­skim. Kulturní dědictví jako klíč k identitě česko-polského pohraničí na Těšínském Slezsku. Cieszyn – Katowice – Brno: Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis, ss. 106–119.
  • Grabowska, B. i Ogrodzka-Mazur, E. 2010. Stan, problemy i perspektywy szkolnictwa z polskim językiem nauczania w Republice Czeskiej. W: Lewowicki, T., Nikitorowicz, J. i Szczurek-Boruta, A. red. Szkolnictwo z polskim językiem nauczania w państwach europejskich – stan, problemy i perspektywy. Warszawa: Uniwersytet w Białymstoku, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP, ss. 185–233.
  • Griffin, R.W. 1996. Podstawy zarządzania organizacjami. Warszawa: Wy­dawnictwo Naukowe PWN.
  • Janusz, G. i Bajda, P. 2000. Prawa mniejszości narodowych. Standardy euro­pejskie. Warszawa: Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”.
  • Kłoskowska, A. 1996. Kultury narodowe u korzeni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Kochanowski, J. 2006. Referat wygłoszony podczas konferencji Prawa mniej­szości narodowych i etnicznych w praktyce. Warszawa, 28.06.2006. Za: Krasnowolski, A. 2011. Prawa mniejszości narodowych i mniejszości et-nicznych w prawie międzynarodowym i polskim. Opracowania tematyczne OT-599. Warszawa: Kancelaria Senatu.
  • Placówki edukacyjne. Statystyka. https://www.pctesin.cz/files/download/741-statystyka-2020-2021-pl.pdf (16.03.2021).
  • Programy na podporu vzdělávání v jazycích národnostních menšin. https://www.msmt.cz/vzdelavani/zakladni-vzdelavani/programy-na-podporu­-vzdelavani-v-jazycich-narodnostnich-mensin-a-multikulturni-vychovy (15.02.2021).
  • Sawisz, A. 1989. Szkoła a system społeczny. Wokół problematyki „nowej socjo­logii oświaty”. Warszawa: WSiP.
  • Szyszlak, K. 2016. Wietnamczycy w Republice Czeskiej. Między izolacjąa in­tegracją. 10, ss. 163–184.
  • Taylor, Ch. 1995. Źródła współczesnej tożsamości. W: Michalski, K. red. Toż­samość w czasach zmiany. Rozmowy w Castel Gandolfo. Kraków: Wydaw­nictwo Znak, ss. 9–14.
  • Umowa między Rządem RP a Rządem Rep. Czeskiej o współpracy w dzie­dzinie kultury, szkolnictwa i nauki. https://traktaty.msz.gov.pl/umowa-1. (15.02.2021).
  • Vroom, V.H. 1995. Work and Motivation. San Francisco: Jossey-Boss Pu­blishers.
  • Woźniak, R.B. 1998. Zarys socjologii edukacji i zachowań społecznych. Kosza­lin: Wydawnictwa uczelniane Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej.
  • Zákon o předškolním, základním, středním, vyšším odborném a jiném vzdělávání (školský zákon). Zákon č. 561/2004 Sb. https://www.zakony­prolidi.cz/cs/2004–561 (16.03.2021).
  • Zákon o právech příslušníků národnostních menšin a o změně některých zákonů. Zákon č. 273/2001 Sb. https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2001-273 (16.03.2021).
  • Zimbardo, Ph., Johnson, R. i McCann, V. 2010. Psychologia kluczowe koncep­cje. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • https://www.gympol.cz.
  • https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=vystup-objekt&z=T&f=­TABULKA&katalog=30715&pvo=OTCR111&v=v122__null__null__null.

Wiadomość do:

 

 

© 2017 Adam Marszałek Publishing House. All rights reserved.

Projekt i wykonanie Pollyart