Transformacja uniwersytetu. „Kultury audytu” i neoliberalne technologie zarządzania podmiotami społecznymi

Author: Marta Songin-Mokrzan
Year of publication: 2016
Source: Show
Pages: 242-257
DOI Address:
PDF: kie/113/kie11314.pdf

The article focuses on the changes in the field of higher education which have occurred during the period of systemic transformation in Poland; particularly on the influence of the regulations introduced in 2011. Following Cris Shore and Susan Wright the author argues that reforms are not only routine, bureaucratic practices but they have a profound impact on social life. In the light of this claim she suggests that the new law not only enforced structural adjustments in the academia but also triggered the process of reshaping the idea of university itself. This shift can be explained in terms of neoliberalisation (in the Foucauldian sense), as the process of transforming academia into the institution driven and dominated by the discourses of efficiency. In order to achieve that goal various tools developed for measuring academic and teaching performance, assessing research quality and institutional effectiveness were introduced. The author pays particular attention to practices of auditing, also defined as ‘rituals of verification’, which play a significant role in the process of producing accountable, selfdisciplined and calculative neoliberal subjects.


  • Buchowski, M. (2011). Etnografia/etnologia polska w okresie „realnego socjalizmu”. Od niemarksistowskiej ortodoksji „etnografizmu” do postetnograficznego pluralizmu. LUD, 95, s. 13 43.
  • Kraśniewski, A. (2010). Wymagania dla obszarów kształcenia. W: Autonomia programowa uczelni. Ramy Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego (s. 22 76). Warszawa: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Pobrane z:
  • Douglas, M. (1992). Risk and Blame: Essays in Cultural Theory. London and New York: Routledge.
  • Domańska, E. (2008). O poznawczym uprzywilejowaniu ofiary (Uwagi metodologiczne). W: H. Gosk, B. Karwowska (red.), Nieobecność. Pominięcia i przemilczenia w narracjach XX wieku (s. 19 36). Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
  • Dunn, C.E. (2005). Standards and Person-Making in East Central Europe. W: A. Ong, S. Collier (red.), Global Assemblages. Technology, Politics, and Ethics as anthropological problems (s. 173 193). Oxford: Blackwell.
  • Dunn C.E., Sadura, P., Os, D. (2008). Prywatyzując Polskę. O bobofrutach, wielkim biznesie i restrukturyzacji pracy. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
  • Foucault, M. (2000). Historia seksualności, Warszawa: Czytelnik.
  • Foucault, M. (2010). Bezpieczeństwo, terytorium, populacja. Warszawa: PWN.
  • Foucault, M. (2011). Narodziny biopolityki. Warszawa: PWN.
  • Kant, I. (2005). Odpowiedź na pytanie: czym jest oświecenie? W: M. Żelazny (oprac.), I. Kant. Rozprawy z filozofii historii (s. 44 49). Kęty: Wydawnictwo Antyk.
  • Kipnis, B.A. (2008). Audit cultures: Neoliberal governmentality, socialist legacy, or technologies of governing? American Ethnologist, 35 (2), s. 275 289.
  • Lemke, T. (2010). Biopolityka. Warszawa: Sic!
  • Nawojczyk, M. (2014). What Money can’t buy nieodbyta debata. Kultura i Edukacja, 4 (104), s. 107 119. DOI 10.15804/kie.2014.04.08.
  • Ong, A. (2007). Boundary crossings. Neoliberalism as a mobile technology. Transactions of the Institute of British Geographers, 32 (1), s. 3 8.
  • Ong, A., Collier, J.S. (2005). Global Assemblages, Anthropological Problems. W: A. Ong, S. Collier (red.), Global Assemblages. Technology, Politics, and Ethics as anthropological problems (s. 3 21). Oxford: Blackwell.
  • Power, M. (1996). Making Things Auditable. Accounting, Organizations and Society, 21, s. 289 315.
  • Scott, J. (1985). Weapons of the Weak: Everyday Forms of Peasant Resistance. New Haven, London: Yale University Press.
  • Shore, C., Wright, S. (2000). Coercive accountability: the rise of audit culture in higher education. W: M. Strathern (red.), Anthropological studies in accountability, ethics and the academy (s. 57 89). London: Routledge.
  • Žižek, S. (2006). Rewolucja u bram, Pisma Lenina z roku 1917. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
  • Žižek, S. (2010). A Permanent Economic Emergency. New Left Review, 64. Pobrane z:

higher education neoliberalism politics neoliberal subject audit culture

Message to:



© 2017 Adam Marszałek Publishing House. All rights reserved.

Projekt i wykonanie Pollyart